1. Lý Do và Tầm Quan Trọng của Chia Sẻ Blob
Vấn đề chi phí của Rollup Cơ Sở:
Lynn Oani (Nethermind) và Gus Gonzalez (Taiko) nhấn mạnh rằng việc vận hành các rollup cơ sở rất tốn kém. Taiko, ví dụ, "phải đăng tải các blob đầy một nửa sau mỗi ba block" để có xác nhận chính thức trên L1, dẫn đến việc "đốt rất nhiều tiền." Các rollup tập trung (centralized sequencers) có thể đợi cho đến khi blob đầy đủ, nhưng rollup cơ sở thì không thể.
Giải pháp Chia Sẻ Blob:
Giảm chi phí: "Về cơ bản, bạn có nhiều rollup cùng tạo ra các phần của blob, chúng tôi gọi đó là các phân đoạn (segments). Sau đó bạn tổng hợp tất cả chúng lại với nhau và đăng tải một blob duy nhất, chia sẻ blob đó giữa tất cả các rollup." (Lynn Oani) Điều này giúp giảm đáng kể chi phí vì "một rollup duy nhất không phải chịu toàn bộ chi phí của một blob duy nhất."
Tăng tần suất đăng tải: Gus Gonzalez cho biết blob sharing là "một yếu tố hỗ trợ lớn cho các rollup cơ sở và cho các ứng dụng rollup của chúng tôi để đăng tải thường xuyên hơn." Điều này giúp tăng tốc độ hoàn tất giao dịch (finality) từ hàng giờ xuống còn vài phút.
Cải thiện trải nghiệm người dùng:
Tần suất đăng tải blob cao hơn trực tiếp cải thiện trải nghiệm người dùng thông qua "hoàn tất giao dịch nhanh hơn, dịch vụ tốt hơn, đáng tin cậy hơn, rẻ hơn" (Anthony từ Spire Labs). Nó cũng giảm thời gian rút tiền (withdrawal window) cho các rollup không lạc quan (non-optimistic rollups) và có thể giảm nguy cơ sắp xếp lại (reorgs) vì dữ liệu được đăng tải thường xuyên hơn và được hoàn tất trên L1.
Tầm nhìn Dài Hạn:
Lynn Oani tin rằng "sự chia sẻ kiểu này là rất quan trọng cho tương lai của các rollup cơ sở, không chỉ đối với blob mà còn đối với bằng chứng (proofs) hoặc khả năng kết hợp (composability)." Yếu tố quan trọng là có một "bộ sắp xếp được chia sẻ" (shared sequencer layer), cụ thể là "người đề xuất L1" (L1 proposer), người có thể tổng hợp các phân đoạn blob và đề xuất chúng thành một blob duy nhất.
2. Sản phẩm Debuilder của Spire Labs
Anthony (Spire Labs) giới thiệu sản phẩm Debuilder, với mục tiêu giúp các rollup "giảm chi phí và tăng tần suất [đăng tải] của họ." Spire Labs tổng hợp nhiều giao dịch thành một giao dịch đa cuộc gọi (multicol), loại bỏ chi phí gas nội tại. Điều này được ví như "đi chung xe (carpooling) cho các blob của bạn," nơi chi phí được chia sẻ.
3. Tính Trung Lập Đáng Tin Cậy của Dịch Vụ Chia Sẻ Blob
Thách thức về Niềm tin và Phối hợp:
Lynn Oani đặt ra câu hỏi về "làm thế nào các rollup khác nhau thực sự tin tưởng vào bộ tổng hợp?" Đối với rollup cơ sở, L1 proposer đóng vai trò là bộ sắp xếp được chia sẻ, giảm nhu cầu phối hợp ngoài chuỗi.
Mô hình của Spire Labs và sự tương đồng với Block Builder:
Anthony giải thích rằng mô hình của họ tương tự như block builder: "Nếu bạn muốn sử dụng một block builder, bạn có thể, nhưng nếu không, bạn vẫn có thể gửi giao dịch của mình công khai." Spire Labs sử dụng ví hợp đồng thông minh 7702, đảm bảo họ "chỉ thực hiện những gì bạn cho phép."
Tính kịp thời (Liveness) và Dự phòng:
Gus Gonzalez nhấn mạnh rằng nếu dịch vụ tổng hợp không hoạt động, các rollup phải có khả năng tự đăng tải giao dịch của mình.
4. Lợi Ích Cụ Thể cho Lớp 2 (L2)
- Hiệu quả và Khả năng mở rộng: Tổng hợp và chia sẻ dẫn đến "khả năng mở rộng L1" bằng cách giảm chi phí gas.
- Phát hiện giá tốt hơn và bao gồm đáng tin cậy hơn: Các L2 nhận được lợi ích từ các dịch vụ được thực hiện ngoài chuỗi.
- Giảm thời gian rút tiền: Tần suất đăng tải cao hơn giúp giảm thời gian rút tiền, đặc biệt quan trọng đối với ZK rollup.
- Tăng khả năng tương tác và cầu nối (Bridging): Các ứng dụng cầu nối có thể xử lý rút tiền thường xuyên hơn.
- Giảm sắp xếp lại (Reorgs): Dữ liệu được đăng tải thường xuyên hơn sẽ ít bị sắp xếp lại trên L2.
- Khả năng tương tác thời gian thực (Real-time Interoperability): Blob aggregation rất quan trọng để tận dụng tối đa các bằng chứng thời gian thực.
5. Sức Mạnh của Rollup Cơ Sở với Giao thức Chia Sẻ Blob
Cạnh tranh về chi phí: Blob sharing có thể giúp rollup cơ sở "rẻ bằng hoặc cuối cùng rẻ hơn" các rollup tập trung.
Khả năng kết hợp đồng bộ (Synchronous Composability): Đăng tải thường xuyên hơn cho phép khả năng kết hợp đồng bộ khi công nghệ bằng chứng thời gian thực phát triển.
Lý do để trở thành Rollup Cơ sở: Việc giảm chi phí mang lại "một lý do để trở thành một rollup cơ sở."
Thúc đẩy đổi mới: Blob sharing "san bằng sân chơi về giá," buộc các rollup phải "cạnh tranh về đổi mới và trải nghiệm người dùng."
6. Nén Blob Chia Sẻ (Shared Blob Compression)
Thách thức:
Các rollup cần phải thống nhất về cơ chế nén và giải quyết vấn đề tin tưởng rằng phân đoạn blob của họ được bao gồm chính xác sau khi nén.
Giải pháp Tiềm năng:
Các giải pháp bao gồm danh tiếng xã hội và hình phạt trên chuỗi (on-chain punishment) sử dụng bằng chứng ZK để xác minh thuật toán nén được áp dụng đúng cách.
7. Tiến Độ của Xác Nhận Sớm (Pre-confirmations)
Gus Gonzalez công bố rằng Taiko đã triển khai lặp lại đầu tiên của xác nhận sớm, giảm thời gian xác nhận giao dịch từ 40-50 giây xuống còn 2 giây, với mục tiêu phi tập trung hóa trong tương lai.
8. Tầm Nhìn Xa Hơn cho Chia Sẻ Blob
Blob có độ dài thay đổi: Lynn Oani tin rằng trong tương lai, Ethereum có thể tích hợp blob aggregation vào L1 thông qua các blob có độ dài thay đổi.
Khuyến khích Block Builder: Có một thách thức trong việc khuyến khích các block builder bao gồm các blob một cách thích hợp, liên quan đến "vấn đề tùy chọn miễn phí" trong các cuộc thảo luận về MEV.
Các trường hợp sử dụng phi rollup: Khi blob sharing làm cho dữ liệu rẻ hơn, nó có thể mở ra các trường hợp sử dụng mới như "đăng tải NFT" hoặc "dữ liệu liên tục" trên Ethereum.
9. Phát Triển và Áp Dụng trong Tương Lai
Trong ngắn hạn và trung hạn, dự kiến sẽ có nhiều rollup cơ sở hơn xuất hiện. Việc giảm chi phí dữ liệu trên Ethereum có thể dẫn đến "các cấu trúc hoàn toàn mới" và một "không gian thiết kế lớn" cho các thử nghiệm và đổi mới.
Tóm lại, chia sẻ blob được xem là một yếu tố thay đổi cuộc chơi cho các rollup cơ sở, giải quyết vấn đề chi phí, cải thiện trải nghiệm người dùng, thúc đẩy đổi mới và mở ra những khả năng mới cho việc sử dụng dữ liệu trên Ethereum.